Όλη η τέχνη είναι στο χέρι που έχει την πένα

Όλη η τέχνη είναι στο χέρι που έχει την πένα. Πράγματι πόσο αληθινό ακούγεται αλλά είναι κιόλας. Ο συγγραφέας είναι ο σκηνοθέτης, ο σεναριογράφος και ο σκηνογράφος του έργου του. Εκείνος κανονίζει τα πάντα, βάζει τη δική του προσωπική νότα και την πινελιά του δικού του μοναδικού στοιχείου. Ονομάζεται πράγματι τέχνη όλο αυτό!Δεν με παραπέμπει αυτή η φράση όμως μόνο στους συγγραφείς, στους μυθιστοριογράφους και τους ποιητές, αλλά το χέρι είναι ο άνθρωπος ο οποίος θα πάρει τη ζωή στα χέρια του και θα την καθοδηγήσει όπου και όπως εκείνος επιθυμεί. Ο ίδιος θα κανονίσει τι θέλει, κανένας δε θα τον επηρεάσει. Θα σχηματίσει και θα γράψει το βιβλίο της ζωής του με το δικό του τρόπου, σύμφωνα με τα δικά του πιστεύω και απόψεις. Η πένα είναι η γνώση, οι ευκαιρίες και η τύχη που έχει. Εκείνα που θα τον κάνουν να ζει ευτυχισμένος, κάτι που εξαρτάται από τον ίδιο.
Το πιο σημαντικό στη ζωή είναι να ακούμε εμάς, όχι τους άλλους, να κάνουμε πράξη αυτά που θέλουμε εμείς και να μην επηρεαζόμαστε από άλλους. Μεγαλύτερη σημασία έχει το αίσθημα της ευτυχίας, της ξεγνοιασιάς και της χαράς. Αν κάποιος τα νιώσει αυτά τα συναισθήματα, προ πάντων τα βιώσει κιόλας, τότε είναι πράγματι πετυχημένος.
Μερικές φορές, σκέφτομαι. είναι η ζωή τόσο περίπλοκη όσο θεωρούμε ότι είναι; Μήπως είναι όλα ιδέα του μυαλού μας; Και τώρα σκέφτομαι, πώς από το ένα θέμα πήγα στο άλλο..

Υπατία εναντίον φονταμενταλιστών

Τα φώτα των Κανών έσβησαν. Αξίζει όμως τον κόπο να σταθούμε σε μια ταινία με ελληνικό θέμα, που πέρασε στα ψιλά, ίσως επειδή προβλήθηκε εκτός συναγωνισμού. Είναι η «Agora» του Χιλιανού Αλεχάντρο Αμενάμπαρ, με θέμα τη ζωή της μαθηματικού Υπατίας, που έζησε τον 4ο αιώνα μ.Χ. στην Αίγυπτο (την υποδύεται η ωραία Ρέιτσελ Βάις). Στις αίθουσες θα βγει τον Δεκέμβριο. 

Πόσοι άραγε γνωρίζουν την Υπατία; Το όνομά της σίγουρα λέει πολλά στους μελετητές φιλοσοφίας και ελληνικών γραμμάτων. Είναι η πρώτη γυναίκα μαθηματικός. Δίδαξε φιλοσοφία και αστρονομία στη ρωμαϊκή Αίγυπτο και βρήκε τραγικό θάνατο από φανατισμένους χριστιανούς. Την κατηγόρησαν για αναταραχές και ξέσκισαν το σώμα της με σπασμένα όστρακα.
Πως ήρθε στον περίεργο σκηνοθέτη, που συνήθως καταπιάνεται με ψυχολογικά και σουρεαλιστικά θέματα, να ασχοληθεί με την Αλεξανδρινή μαθηματικό; Ολα ξεκινούν από τη «Θάλασσα μέσα μου» (Οσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας), με τον Χαβιέ Μπαρδέμ στον ρόλο ενός παραπληγικού.
Επειτα από αυτήν, όπως είπε σε συνέντευξή του ο Αμενάμπαρ, ήθελε να κάνει «και μια ταινία για τον cosmos». Βούτηξε σε βιβλία αστρονομίας. Απέφυγε όμως γνωστές προσωπικότητες των επιστημών, τύπου Γαλιλαίου, και κατέληξε στη λιγότερο δημοφιλή Υπατία.

Δεν πρόκειται πάντως για σκονισμένη διατριβή, που θα ταλαιπωρήσει τους θεατές με ιστορίες για αστρολάβους και μαθηματικά αξιώματα. Το love story ανάμεσα στην Υπατία, τον πιστό της σκλάβο Ντάβους και έναν μαθητή της, που είναι το θέμα της ταινίας, δεν αφήνει σε δεύτερη μοίρα το πολιτικό κλίμα της εποχής. Οι φιλοσοφικοί στοχασμοί της Υπατίας μπλέκονται με τις αναταραχές και τις αιματοχυσίες στους δρόμους.
Είναι η περίοδος που οι χριστιανοί κυνηγάνε Εβραίους και λάτρεις των Αιγύπτιων θεών, ενώ η Υπατία αγωνίζεται να διατηρήσει την επιστημονική γνώση ζωντανή μέσα σ' ένα κλίμα φανατισμού. Πολλοί υποστηρίζουν ότι ο θάνατός της σηματοδοτεί το τέλος της ελληνιστικής εποχής. Για κάποιους άλλους θεωρείται η πρώτη μάγισσα που κυνηγήθηκε από τον χριστιανισμό.
Το «Agora» δεν είναι όμως αντιχριστιανικό. Περισσότερο ως κατηγορητήριο του φονταμενταλισμού θα μπορούσε να ερμηνευτεί. «Το εύκολο είναι να χαρακτηριστεί η ταινία αντιχριστιανική. Νομίζω ότι τελικά είναι χριστιανική. Εξερευνώ την καλή και ανθρώπινη πλευρά της χριστιανοσύνης, που βοηθάει φτωχούς και λεπρούς. Σίγουρα αντιτίθεται στον φονταμενταλισμό, δηλαδή στην ιδέα "θα σε σκοτώσω γι' αυτό που πιστεύεις"», έλεγε ο Αμενάμπαρ. Και, κλείνοντας το μάτι, προσέθετε: «Τα κοστούμια είναι πιστά της περιόδου, αλλά τελικά φορέματα και γενειάδες φέρνουν στο νου τούς Ταλιμπάν». Οι δικές του θρησκευτικές αντιλήψεις; «Μεγάλωσα χριστιανικά, μετά έγινα αγνωστικιστής και κατέληξα άθεος» ομολογεί.
Η Ρέιτσελ Βάις δεν είχε ξανακούσει το όνομα Υπατία. Προϋπηρεσία όμως σε... πλατό της αρχαίας Αιγύπτου είχε, αφού πρωταγωνίστησε στη «Μούμια» και το σίκουέλ της. Στέκεται και αυτή στην επικαιρότητα του θέματος της ταινίας («ακόμα οι άνθρωποι αλληλοσκοτώνονται στο όνομα του θεού»), δίνει όμως και μια φεμινιστική διάσταση λέγοντας: «Σε κάποιους πολιτισμούς οι γυναίκες εξακολουθούν να είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας και στερούνται το δικαίωμα μόρφωσης».
Μια δυσκολία που αντιμετώπισε ήταν η... αγνότητα της Υπατίας. Ζήτησε τη συμβουλή μιας 85χρονης θείας της, ερευνήτριας του καρκίνου, που δεν παντρεύτηκε ποτέ. «Ποτέ δεν πίστεψα όποιον άντρα κι αν μου υποσχέθηκε ότι θα με άφηνε να δουλέψω όσο σκληρά ήθελα. Με τα χρόνια συνειδητοποίησα ότι αγαπώ τη δουλειά μου περισσότερο από καθετί» της είπε.
Το μεγάλο συν της ταινίας, όπως έγραψε στην «Γκάρντιαν» η Σαρλοτ Χίγκινς υπό τον τίτλο «Ενα δώρο για τους κλασικιστές», είναι ότι «αποφεύγει τις λούμπες στις οποίες πέφτουν ιστορικές ταινίες. Οι χαρακτήρες φέρονται φυσιολογικά και μιλούν κανονικά, αποφεύγοντας αρχαϊσμούς και γελοίους αναχρονισμούς. Το πλατό, που έχει στηθεί στη Μάλτα, λειτουργεί καλά και έχει δοθεί φανερή προσοχή στις ιστορικές λεπτομέρειες».
Οπως και να 'χει, ας μείνουμε με το συμπέρασμα του Αμενάμπαρ: «Αν η Υπατία είναι η ενσάρκωση μιας σύγχρονης γυναίκας, η αρχαία Ρώμη είναι η ενσάρκωση μιας σύγχρονης υπερδύναμης σε κρίσιμη καμπή. Μου έρχεται στο νου η Αμερική. Είναι μια κατάλληλη στιγμή για αλλαγή. Επειδή είμαι φύσει αισιόδοξος, πιστεύω ότι δεν θα γυρίσουμε στο Μεσαίωνα...»

από ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Η γυναίκα που έγινε γάτα

- Τίποτα δεν είναι απίθανο πια στην εποχή μας.. είπε ο μεσόκοπος άντρας χωρίς να σηκώσει τα μάτια του από το βιβλίο που κρατούσε.. Άλλωστε, οι μεταμορφώσεις, είναι το αντικείμενο του εργαστηρίου μας , εδώ και καιρό . Αλλά πού να το ξέρεις εσύ; Ακόμη και να νοιαζόσουν για τη δουλειά μου, πολύ λίγα θα μπορούσες να καταλάβεις για τους σκοπούς και την χρησιμότητα κάποιων ροπών της Επιστήμης …

Σταμάτησε απότομα.. Το περιποιημένο χεράκι της κατά πολλά χρόνια νεώτερης συζύγου του , κατέβασε μαλακά το βιβλίο του , ενώ το άλλο περιποιημένο χεράκι της , χάιδευε το γόνατό του .

- (.. Μόνο για κάτι τέτοιες γαλιφιές είσαι ικανή) σκέφτηκε ο Ερευνητής Καθηγητής, και αποφάσισε αφήνοντας οριστικά το βιβλίο δίπλα του να ασχοληθεί μαζί της .

- Για πες μου τί θέλεις;

- Σκέφτηκα … αν θα μπορούσες να με μεταμορφώσεις σε.. γάτα.. Θα μπορούσες να το κάνεις αυτό;

- Και βέβαια θα μπορούσα.. Αν και.. Τί σ’ έχει πιάσει; Δεν νομίζω ότι θα ήταν και τόσο διασκεδαστικό..

- Εγώ έχω άλλη γνώμη.. Δεν θα σου άρεζε να γουργουρίζω στα πόδια σου;

- Μα.. γουργουρίζεις.. Είναι το μόνο που ξέρεις να κάνεις καλά ..

- Είμαι η … γατούλα σου, γι αυτό.. Έλα, κάνε μου τη χάρη..

- Τέλος πάντων.. Πριν πω το “ναι” , πρέπει να συζητήσουμε και να συμφωνήσουμε για το θέμα της.. επαναφοράς .

- Υπάρχει φόβος να διαφωνήσουμε πάνω σε αυτό;

- Ξέρω κι εγώ ;.. (Ο άντρας , χαμογέλασε με συγκατάβαση, μπροστά σε τέτοια βλακώδη

αθωότητα), μπορεί να θελήσω την τελευταία στιγμή , να ζήσω.. χωρίς εσένα.. με μία γάτα.. μόνο.. Πρέπει να με.. εμπιστευθείς . Άλλωστε το απαιτεί και το επιστημονικό πρωτόκολλο.. Χρειάζεται η συγκατάθεσή σου..

- Μα..

- Έλαααα … μην σουφρώνεις το χαριτωμένο μουτράκι σου … Το ξέρω ότι με εμπιστεύεσαι … Άντε, με … κατάφερες πάλι … Θα το κάνουμε … Σύντομα … Αύριο κιόλας..

Η νεαρή γυναίκα έλειψε τρεις ολόκληρες εβδομάδες από το σπίτι. Πέρασε τόσο όμορφα όσο ποτέ άλλοτε στη μέχρι τότε ζωή της. Τριγύρισε στα στενά σοκάκια της πόλης, καυγάδισε με όποιον δεν γούσταρε, έδειξε νύχια και αγρίλα, τα έβαλε με τους σκύλους, κρύφτηκε πάνω σε δέντρα και σε απόκρυφες γωνιές, έκλεψε φαγητό, κυλίστηκε στα χώματα, νίφτηκε περιπαθώς τεμπελιάζοντας κάτω απ’ τον λαμπρό ήλιο, γουργούρισε ευχαριστημένη από τα χάδια κάποιων (εντάξει, κάποιοι την χούγιαξαν κιόλας, αλλά και αυτό της άρεσε, γιατί είχε και μια δόση.. αδρεναλίνης που δεν είχε γνωρίσει μέχρι τότε) κυκλοφόρησε αμέριμνη πάνω σε στέγες, σε ταράτσες, σε τοιχάκια και έκανε αχαλίνωτο σεξ με γνωστούς και άγνωστους μερακλήδες, αφήνοντας κατά μέρος τους στοιχειώδεις τύπους και επιδεικνύοντας μια προστυχιά, που ούτε στα πιο ακραία όνειρά της είχε ποτέ αποτολμήσει.

Με το ξεψύχισμα του προσυμφωνηθέντος χρόνου, ούτε λεπτό λιγότερο ή περισσότερο ξαναγύρισε στο σπίτι. Πήδηξε στο περβάζι του παραθύρου για να την δει εκείνος.. Μια μαύρη φιγούρα στο φεγγαρόφωτο..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Νόμισε, πως θα τον έβρισκε να κοιμάται, ήταν όμως ξύπνιος.. Σαν να την περίμενε. Μα και βέβαια την περίμενε.. Ο άντρας χαμογέλασε μοχθηρά - είναι η αλήθεια - στην εικόνα της στο κλειστό παράθυρο. Να την άφηνε άραγε να περιμένει εκεί έξω μέχρι το πρωί; Να την φάει η αγωνία του αν επιθυμεί τελικά την.. “επαναφορά” της; Να νοιώσει λίγο πως η ανοησία και η ελαφρότητα της σκέψης, έχουν κάποιο τίμημα; Ή να την “ελευθερώσει” αμέσως και να την βρει το ξημέρωμα να κοιμάται με τα μαύρα της μαλλιά ανάκατα και το πικάντικο προσωπάκι της ακουμπισμένο πάνω στο χέρι της με τα περιποιημένα κόκκινα νύχια;.. 

 Φτηνιάρικη εικόνα, αλλά μια εικόνα που την χρειαζόταν ο μεσήλικας.. ανδρισμός του.. Στο κάτω - κάτω της γραφής ήταν δικιά ΤΟΥ.. ΤΟΥ ανήκε..

Προτίμησε τελικά το τελευταίο και χωρίς να χάσει ούτε ίχνος από το μισοσαρκαστικό του χαμόγελο πλησίασε στο παράθυρο έτοιμος να το ανοίξει.

Εκείνη όμως.. δεν μπήκε μέσα.. Μόνο η ουρά της κινήθηκε ελαφρά ανατριχιασμένη.. Κύρτωσε ελαφρά, σάλεψε - απειλητικά; χαδιάρικα; δεν πρόφτασε να καταλάβει - και με  ένα σάλτο βρέθηκε ξανά κάτω στο νοτισμένο πλακόστρωτο και χάθηκε μέσα στο μισοσκότεινο δρομάκι..

 

Μια μόνο φορά να γνωρίσεις την Ανεξαρτησία δεν γυρνάς πίσω.. με τίποτα ..

 

Το διήγημα είναι εμπνευσμένο από τα γραπτά του S. FOWLER WRIGHT .